Σε νέα οριοθέτηση περιοχών με φυσικούς περιορισμούς προχωρά το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης

Οι περιοχές της Λήμνου που θα εξετασθούν αναφέρονται στο τέλος του άρθρου. Πιθανότατα δεν θα υπάρξουν μεταβολές.

Ερωτήματα, σχόλια και παρατηρήσεις στο πλαίσιο της δημόσιας διαβούλευσης μπορούν να υποβάλλονται από τους ενδιαφερόμενους από σήμερα Πέμπτη 13 Σεπτεμβρίου μέχρι τη Δευτέρα 1η Οκτωβρίου 2018.

Όλη η ανακοίνωση

Θέμα: Οριοθέτηση περιοχών με φυσικούς περιορισμούς, εκτός των ορεινών

Η έννοια των μειονεκτικών περιοχών εισήχθη με την οδηγία 75/268/ΕΟΚ «για να εξασφαλίζεται η συνέχιση της γεωργικής δραστηριότητος και με αυτόν τον τρόπο η διατήρηση ενός ελαχίστου ορίου πυκνότητος πληθυσμού ή η συντήρηση της υπαίθρου σε ορισμένες μειονεκτικές περιοχές» και με απώτερο σκοπό «να ευνοήσει τις γεωργικές δραστηριότητες και να βελτιώσει το εισόδημα των γεωργών σ’ αυτές τις περιοχές».

Το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο (ΕΕΣ), με έκθεσή του το 2003[1], άσκησε ιδιαίτερη κριτική στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή διαπιστώνοντας ότι «Η Επιτροπή δεν διαθέτει επαρκή αποδεικτικά στοιχεία σχετικά με το κατά πόσο η κατάταξη των μειονεκτικών περιοχών (ΜΠ) είναι έγκυρη. [Ακόμη,] παρά το γεγονός ότι ορισμένοι μακροοικονομικοί  και κοινωνικοοικονομικοί δείκτες μεταβλήθηκαν αισθητά και ότι ορισμένες κατατάξεις μπορεί να μην ισχύουν πλέον, η Επιτροπή δεν πρότεινε τροποποίηση των υφιστάμενων κανονιστικών διατάξεων». Και συνεχίζει «Τα κράτη μέλη χρησιμοποιούν  ευρύ φάσμα δεκτών για να προσδιορίζουν  κατά πόσο οι περιοχές είναι μειονεκτικές η όχι, γεγονός  που μπορεί να συνεπαχθεί διαφορές ως προς τη μεταχείριση των δικαιούχων».

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, αντιδρώντας στην κριτική του ΕΕΣ, ξεκίνησε διαδικασία αλλαγής του τρόπου οριοθέτησης των μειονεκτικών περιοχών της παραγράφου 3.4 της Οδηγίας 75/268/ΕΟΚ (άρθρο 19 Καν(ΕΚ) 1257/1999), καθώς οι ορεινές περιοχές οριοθετούνται με μετρήσιμα κριτήρια, κοινά για όλα τα κράτη – μέλη, ενώ η έκταση των περιοχών με ειδικά μειονεκτήματα υπόκειται σε ανώτατο όριο ανάλογα με την έκταση της χώρας.

Κανονιστικά, η νέα οριοθέτηση βασίστηκε σε βιοφυσικά κριτήρια κοινά για όλα τα κράτη – μέλη, ώστε να εντοπιστούν οι περιοχές που υπόκεινται σε φυσικούς περιορισμούς «ιδίως χαμηλή παραγωγικότητα του εδάφους ή κακές κλιματικές συνθήκες, και η διατήρηση εκτατικής γεωργικής δραστηριότητας να είναι σημαντική στις περιοχές αυτές για τη διαχείριση της γης». Ο αρχικός ορίζοντας εφαρμογής της νέας οριοθέτησης ήταν η 1/1/2010, γι’ αυτό και το νέο καθεστώς συμπεριελήφθη στον Καν(ΕΚ) 1698/2005 (άρθρο 50.3(α)), από οπού προέρχεται και η παραπάνω αναφορά. Η εφαρμογή όμως δεν κατέστη δυνατή, καθώς οι διαδικασίες διαβούλευσης  και προσομοίωσης των κριτηρίων της νέας οριοθέτησης αποδείχθηκαν ιδιαίτερα χρονοβόρες, με συνέπεια η έναρξη της εφαρμογής να μετατεθεί για περίοδο 2014 – 2020 (άρθρα 31,32 και Παράρτημα ΙΙΙ καν. (ΕΕ) 1305/2013).

Σύμφωνα με την παράγραφο 5 του άρθρου 31 του Καν (ΕΕ) 1305/2013, η νέα οριοθέτηση θα έπρεπε να τεθεί σε ισχύ το αργότερο μέχρι την 1/1/2018 αλλά με τον Καν (ΕΕ) 2017/2393 (Omnibus) η προθεσμία εφαρμογής μετατέθηκε για την 1/1/2019.

Οι ενισχύσεις περιοχών που αντιμετωπίζουν φυσικά ή άλλα ειδικά μειονεκτήματα προβλέπονται στο άρθρο 31 του Καν (ΕΕ) 1305/2013, ενώ στην παράγραφο 3 του άρθρου 32 περιγράφεται ο τρόπος καθορισμού των περιοχών.

Η οριοθέτηση πραγματοποιείται σε δύο στάδια. Στο πρώτο στάδιο, οι περιοχές, εκτός των ορεινών περιοχών, θεωρείται ότι αντιμετωπίζουν σημαντικά φυσικά μειονεκτήματα, εάν τουλάχιστον το 60% της γεωργικής έκτασης πληροί τουλάχιστον ένα από τα παρακάτω κριτήρια, που απαριθμούνται στο παράρτημα ΙΙΙ του εν λόγω κανονισμού, στην οριακή τιμή που αναφέρεται.

ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΟΡΙΣΜΟΣ ΚΑΤΩΤΟ ΟΡΙΟ
ΚΛΙΜΑ
Χαμηλή θερμοκρασία Διάρκεια καλλιεργητικής περιόδου (αριθμός ημερών) που ορίζεται βάσει του αριθμού των ημερών με μέση ημερήσια θερμοκρασία 5 °C (LGPt5) Ή ≤ 180 ημέρες
Άθροισμα θερμικού χρόνου (βαθμοημέρες) για καλλιεργητική περίοδο που ορίζεται βάσει της συσσωρευμένης ημερήσιας μέσης θερμοκρασίας > 5 °C ≤ 1 500 βαθμοημέρες
Ξηρασία Λόγος των ετήσιων βροχοπτώσεων (P) προς την ετήσια δυνητική εξατμισοδιαπνοή (PET) P/PET ≤ 0,5
ΚΛΙΜΑ ΚΑΙ ΕΔΑΦΟΣ
Υπερβολική υγρασία του εδάφους Αριθμός ημερών στο επίπεδο ή άνω του επιπέδου αγροϋδροχωρητικότητας ≥ 230 ημέρες
ΕΔΑΦΟΣ
Περιορισμένη αποστράγγιση εδαφών Περιοχές που είναι σε κατάσταση υδατοκορεσμού για μεγάλη διάρκεια του έτους Υγρασία σε 80 cm από την επιφάνεια για διάστημα 6 μηνών, ή υγρασία σε 40 cm για διάστημα άνω των 11 μηνών ή
Ανεπαρκώς ή πολύ κακώς αποστραγγιζόμενο έδαφος ή
Χρωματικό μοτίβο gleyic σε 40 cm από την επιφάνεια
Δυσμενής υφή και πετρώδες Σχετική αφθονία σε πηλό, ιλύ, άμμο, οργανική ύλη (βάρος %) και κλάσματα χονδροειδών υλικών (ογκομετρικά %) ≥ 15 % του όγκου του καλλιεργήσιμου στρώματος είναι χονδροειδή υλικά, συμπεριλαμβανομένου του βραχώδους επιφανειακού στρώματος, των κροκαλών ή
κατηγορία υφής του μισού ή περισσότερο (σωρευτικά) των 100 cm από την επιφάνεια του εδάφους είναι άμμος, αργιλώδης άμμο που ορίζεται ως: Ιλύς %+ (2 × άργιλο %) ≤ 30 %) ή
η κατηγορία υφής του καλλιεργήσιμου στρώματος είναι βαρεία άργιλος (≥ 60 % άργιλος) ή
οργανικό έδαφος (οργανική ύλη ≥ 30 %) τουλάχιστον 40 cm ή
το καλλιεργήσιμο στρώμα περιέχει 30 % ή περισσότερο άργιλο, και υπάρχουν ιδιότητες vertic σε 100 cm από την επιφάνεια του εδάφους
Ριζοφυΐα μικρού βάθους Βάθος (cm) από την επιφάνεια του εδάφους με συνεκτικό σκληρό βράχο ή σκληρό αδιαπέραστο στρώμα. ≤ 30 cm
Έδαφος φτωχό σε χημικές ιδιότητες Παρουσία αλάτων, ανταλλάξιμου νατρίου, υπερβολικής οξύτητας Αλατότητα: ≥ 4 deci-Siemens ανά μέτρο (dS/m) στο καλλιεργήσιμο στρώμα ή
Sodicity: ≥ 6 ποσοστό ανταλλάξιμου νατρίου (ESP) στο μισό ή περισσότερο (σωρευτικά) των 100 cm του επιφανειακού στρώματος του εδάφους ή
Οξύτητα εδάφους: pH ≤ 5 (στο νερό) στο καλλιεργήσιμο στρώμα
ΓΕΩΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ
Απότομη πλαγιά Υψομετρική διαφορά ως προς την επιπεδομετρική απόσταση (%) ≥ 15 %

Η τήρηση των όρων αυτών εξασφαλίζεται σε επίπεδο τοπικών διοικητικών μονάδων ή σε επίπεδο σαφώς προσδιορισμένης τοπικής μονάδας, η οποία καλύπτει μια σαφώς καθορισμένη συνεχή γεωγραφική περιοχή με διακριτά οικονομικά και διοικητικά χαρακτηριστικά (επίπεδο Τοπικής/Δημοτικής Κοινότητας για την Ελλάδα).

Στο δεύτερο στάδιο, μετά την οριοθέτηση με βάση τα ανωτέρω κριτήρια, τα κράτη μέλη προβαίνουν υποχρεωτικά σε συντονισμό ακριβείας (finetuning), βάσει αντικειμενικών κριτηρίων, με σκοπό τον αποκλεισμό περιοχών, στις οποίες έχουν διαπιστωθεί σημαντικά φυσικά μειονεκτήματα, αλλά έχουν ξεπερασθεί:

  • με επενδύσεις ή
  • με οικονομική δραστηριότητα ή
  • εάν υπάρχουν αποδεικτικά στοιχεία φυσιολογικής παραγωγικότητας της γης ή
  • εάν οι μέθοδοι παραγωγής ή τα συστήματα καλλιέργειας αντισταθμίζουν την απώλεια εισοδήματος ή τις πρόσθετες δαπάνες.

 

Διαδικασία οριοθέτησης για τη χώρα μας.

Προκειμένου η χώρα μας να οριοθετήσει τις περιοχές με φυσικούς περιορισμούς ανάθεσε σχετική μελέτη έτσι ώστε να διαπιστωθεί ποιες περιοχές και σε τι ποσοστό πληρούν τα βιοφυσικά κριτήρια που θέτει ο Ευρωπαϊκός Κανονισμός (ΕΕ) 1305/2013. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της σχετικής μελέτης, που εκπονήθηκε από το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών στο πλαίσιο του μέτρου Τεχνικής Στήριξης του ΠΑΑ 2014 – 2020, για το πρώτο στάδιο οριοθέτησης, σχεδόν το σύνολο της μη ορεινής χρησιμοποιούμενης γεωργικής έκτασης της χώρας υπόκειται σε βιοφυσικούς περιορισμούς, με κυριότερο την ξηρασία.

Στη συνέχεια προκειμένου να διαπιστωθεί αν συνεχίζουν να ισχύουν οι φυσικοί περιορισμοί ή έχουν ξεπερασθεί μετά από την πραγματοποίηση επενδύσεων εξετάστηκε αν έχουν γίνει αρδευτικά έργα δεδομένου ότι ο κύριος περιορισμός είναι η ξηρασία. Στη βάση αυτή εξετάστηκε και το ποσοστό άρδευσης ανά Δημοτική / Τοπική Κοινότητα. Για την εκτίμηση των αρδευόμενων εκτάσεων χρησιμοποιήθηκαν τόσο τα δεδομένα γεωργικής απογραφής της ΕΛΣΤΑΤ όσο και δεδομένα αρδευόμενων αγροτεμαχίων του ΟΣΔΕ. Οπότε εκτιμήθηκε ότι στις Δημοτικές / Τοπικές Κοινότητες, στις οποίες η αρδευόμενη έκταση είναι μεγαλύτερη του 50% έχει αρθεί ο φυσικός περιορισμός και επομένως εξαιρέθηκαν.

Επιπλέον, εκτιμήθηκε η οικονομική δραστηριότητα, με υπολογισμό της τυπικής απόδοσης ανά νομό και εξαιρέθηκαν οι Νομοί που παρουσιάζουν τυπική απόδοση μεγαλύτερη του 80% του μέσου όρου της χώρας, καθώς στις περιοχές αυτές φαίνεται ότι οι γεωργικές πρακτικές έχουν προσαρμοστεί στις συνθήκες, έτσι ώστε να αμβλύνεται η επίδραση των φυσικών περιορισμών.

 

Ειδικά μειονεκτήματα

Με βάση την παράγραφο 4 του άρθρου 32 Καν(ΕΕ) 1305/2013, μπορούν να καθοριστούν περιοχές, πέραν των ορεινών και αυτών που υπόκεινται σε άλλους φυσικούς περιορισμούς, «[…] εάν αντιμετωπίζουν ειδικά μειονεκτήματα και η διαχείριση γης πρέπει να συνεχισθεί προκειμένου να διατηρηθεί ή να βελτιωθεί το περιβάλλον, να διατηρηθεί η ύπαιθρος, να διαφυλαχθεί το τουριστικό δυναμικό της περιοχής ή να προστατευθεί η ακτογραμμή.

Στις περιοχές με ειδικά μειονεκτήματα συγκαταλέγονται οι γεωργικές περιοχές εντός των οποίων οι φυσικές συνθήκες παραγωγής είναι παρόμοιες και η συνολική έκταση των οποίων δεν υπερβαίνει το 10 % της έκτασης του συγκεκριμένου κράτους μέλους.»

Με βάση αυτή τη διάταξη και με σκοπό τη διατήρηση της υπαίθρου ή/και τη διαφύλαξη του τουριστικού δυναμικού,ορίζονται ως περιοχές με ειδικά μειονεκτήματα:

  • οι περιοχές της Θράκης που δεν εμπίπτουν σε κάποιον από τους λοιπούς χαρακτηρισμούς·
  • οι περιοχές της Κεντρικής και Δυτικής Μακεδονίας που εφάπτονται στα χερσαία σύνορα και δεν εμπίπτουν σε κάποιον από τους λοιπούς χαρακτηρισμούς·
  • οι νησιωτικές περιοχές που δεν εμπίπτουν σε κάποιον από τους λοιπούς χαρακτηρισμούς, και συγκεκριμένα Δημοτικές / Τοπικές κοινότητες των νησιών της Περιφέρειας Αττικής, της Περιφέρειας Ιονίων Νήσων και της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου.

Επισημαίνεται ότι η ως άνω οριοθέτηση των περιοχών με φυσικούς περιορισμούς και των περιοχών με ειδικά μειονεκτήματα υπόκειται στην έγκριση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Στη συνέχεια παρουσιάζεται χάρτης και κατάλογος των νέων περιοχών με φυσικούς περιορισμούς και των περιοχών με ειδικά μειονεκτήματα.

 

Πίνακας 1. Περιοχές με φυσικούς περιορισμούς

ΛΗΜΝΟΣ

Βόρειο Αιγαίο Λήμνου Δημοτική Κοινότητα Μούδρου
Βόρειο Αιγαίο Λήμνου Τοπική Κοινότητα Αγίου Δημητρίου
Βόρειο Αιγαίο Λήμνου Τοπική Κοινότητα Αγκαρυώνων
Βόρειο Αιγαίο Λήμνου Τοπική Κοινότητα Ατσικής
Βόρειο Αιγαίο Λήμνου Τοπική Κοινότητα Βάρους
Βόρειο Αιγαίο Λήμνου Τοπική Κοινότητα Καλλιθέας
Βόρειο Αιγαίο Λήμνου Τοπική Κοινότητα Καλλιόπης
Βόρειο Αιγαίο Λήμνου Τοπική Κοινότητα Καμινίων
Βόρειο Αιγαίο Λήμνου Τοπική Κοινότητα Καρπασίου
Βόρειο Αιγαίο Λήμνου Τοπική Κοινότητα Κοντιά
Βόρειο Αιγαίο Λήμνου Τοπική Κοινότητα Κοντοπουλίου
Βόρειο Αιγαίο Λήμνου Τοπική Κοινότητα Λιβαδοχωρίου
Βόρειο Αιγαίο Λήμνου Τοπική Κοινότητα Λύχνων
Βόρειο Αιγαίο Λήμνου Τοπική Κοινότητα Νέας Κούταλης
Βόρειο Αιγαίο Λήμνου Τοπική Κοινότητα Παναγίας
Βόρειο Αιγαίο Λήμνου Τοπική Κοινότητα Πεδινού
Βόρειο Αιγαίο Λήμνου Τοπική Κοινότητα Πλάκας
Βόρειο Αιγαίο Λήμνου Τοπική Κοινότητα Πορτιανού
Βόρειο Αιγαίο Λήμνου Τοπική Κοινότητα Ρεπανιδίου
Βόρειο Αιγαίο Λήμνου Τοπική Κοινότητα Ρουσσοπουλίου
Βόρειο Αιγαίο Λήμνου Τοπική Κοινότητα Ρωμανού
Βόρειο Αιγαίο Λήμνου Τοπική Κοινότητα Σκανδαλίου
Βόρειο Αιγαίο Λήμνου Τοπική Κοινότητα Τσιμανδρίων
Βόρειο Αιγαίο Λήμνου Τοπική Κοινότητα Φισίνης

ΣΧΟΛΙΑΣΕ ΠΡΩΤΟΣ ΣΤΟ ΑΡΘΡΟ: "Σε νέα οριοθέτηση περιοχών με φυσικούς περιορισμούς προχωρά το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης"

ΣΧΟΛΙΑΣΕ

Your email address will not be published.


*